Het kabinet probeert de ophef over de nieuwe geluidsgrenzen rond Schiphol te bezweren. In een Kamerbrief stelt minister Vincent Karremans (VVD) dat het beeld uit een kritisch NRC-artikel onjuist is.
Volgens de minister bieden de nieuwe grenswaarden in het gewijzigde Luchthavenverkeerbesluit (LVB) geen extra ruimte voor vliegtuiglawaai, maar juist bescherming voor omwonenden.
Maar de onderliggende beslisnota maakt duidelijk waar de politieke gevoeligheid werkelijk ligt: het ministerie zag zich genoodzaakt uitgebreid uit te leggen waarom de nieuwe handhavingspunten níet te ruim zouden zijn vastgesteld. Dat was immers precies de kritiek die NRC eind oktober naar voren bracht. In de beslisnota staat expliciet dat de Kamerbrief moet uitleggen waarom de grenswaarden in de handhavingspunten niet te ruim zijn.
Dat alleen al is opmerkelijk. Als een normensysteem vanzelfsprekend de belangen van omwonenden beschermt, hoeft de overheid doorgaans niet uitgebreid te motiveren waarom het niet te ruim is. De noodzaak om dat te doen laat zien dat zelfs binnen het ministerie wordt onderkend hoe controversieel de gekozen systematiek is.
Driedubbel slot
In de Kamerbrief verdedigt Karremans de nieuwe normen met wat hij een driedubbel slot noemt: een maximum van 478.000 vliegbewegingen, lokale handhavingspunten en het Totaal Volume Geluid (TVG). Volgens de minister garanderen deze drie instrumenten samen dat de geluidbelasting daadwerkelijk daalt.
Maar vervolgens beschrijft hetzelfde ministerie een methode waarmee juist extra ruimte wordt ingebouwd om onzekerheden op te vangen. Voor het vaststellen van de grenswaarden werden 12.960 verschillende scenario’s doorgerekend, gebaseerd op verschillen in weer, baangebruik, routes, vlootsamenstellingen en operationele keuzes. Daarna werd een statistische correctie toegepast om ook niet-doorgerekende situaties af te dekken.
Officieel noemt het ministerie dit geen extra geluidsruimte, maar een noodzakelijke correctie op onvoorspelbare omstandigheden. Voor bewoners maakt dat onderscheid weinig uit. De praktische uitkomst blijft dat de grenswaarden hoger worden vastgesteld dan wat op basis van het basisscenario nodig zou zijn. De luchthaven krijgt speelruimte voor operationele afwijkingen, terwijl omwonenden worden geconfronteerd met hogere juridisch toegestane geluidniveaus.
Onzeker
Opmerkelijk genoeg bevatten de stukken zelf aanwijzingen dat de werkelijkheid minder zeker is dan de minister suggereert. Uit een expert opinion van het NLR en Schiphol blijkt volgens de Kamerbrief dat verschillende historische verkeersjaren niet binnen de nieuwe grenswaarden zouden hebben gepast. Ook LVNL plaatste vraagtekens bij de uitvoerbaarheid en waarschuwde dat de normen mogelijk te krap zijn.
Die constatering wordt door het ministerie gebruikt als argument dat de normen niet te ruim zijn. Maar daarmee wordt vooral zichtbaar hoe ingewikkeld en modelafhankelijk het hele systeem is geworden. Niet de gemeten hinder staat centraal, maar de berekende hinder. Niet de feitelijke ervaring van bewoners, maar de uitkomsten van duizenden simulaties. Niet de vraag hoeveel geluid maatschappelijk aanvaardbaar is, maar hoeveel flexibiliteit Schiphol nodig heeft.
De beslisnota bevestigt bovendien dat de politieke opdracht achter de Kamerbrief niet zozeer was om de zorgen van bewoners weg te nemen, maar om de kritiek op de gekozen grenswaarden te weerleggen. De nota vermeldt dat de brief moet uitleggen hoe de vermindering van geluidbelasting tot stand komt, hoe het driedubbel slot werkt, hoe de handhavingspunten zijn vastgesteld en waarom deze niet te ruim zijn bemeten.
Steeds nieuwe berekeningen
Daarmee wordt de kern van het probleem zichtbaar. Jarenlang heeft de overheid beloofd dat bewoners beter beschermd zouden worden tegen vliegtuiglawaai. Maar telkens wanneer die bescherming concreet moet worden gemaakt, verschijnen nieuwe modellen, nieuwe berekeningen en nieuwe uitzonderingen. De discussie gaat vervolgens niet meer over minder hinder, maar over de vraag of statistische correcties terecht zijn toegepast en of 12.960 scenario’s voldoende representatief zijn.
Dat verklaart ook waarom het wantrouwen rond Schiphol zo hardnekkig blijft. Voor omwonenden lijkt het systeem telkens dezelfde richting op te bewegen: eerst wordt een beleidsdoel vastgesteld, vervolgens blijkt dat de luchtvaartsector operationele flexibiliteit nodig heeft, waarna de regels daarop worden aangepast. De overheid noemt dat een passende jas. Bewoners ervaren het vooral als een steeds verder oprekken van de grenzen.
De Kamerbrief van Karremans beoogt een einde te maken aan de discussie over de nieuwe geluidsgrenzen. De bijbehorende beslisnota bereikt het tegenovergestelde. Die laat zien dat het ministerie zich terdege bewust is van de kritiek dat de nieuwe normen veel te veel ruimte laten voor geluid. Juist daarom moest een uitgebreide verdediging worden opgesteld. En daarmee wordt onbedoeld bevestigd dat de fundamentele vraag nog altijd openstaat: zijn deze normen ontworpen om omwonenden te beschermen, of vooral om de operatie van Schiphol mogelijk te maken?
Sla dit artikel op in uw favorieten
Willem Verbrugh
Mag ik een meetpunt aan mijn gevel die het Totaal Volume Geluid realtime doorgeeft en als iedereen die geluidsoverlast ervaart dat doet komen we misschien uit deze virtuele beleidsfictie.
Ohh en ik betaal de kosten zelf wel, inclusief een abonnement op het centraal registratiesysteem.
Bourree
Het Kleutergedrag van de VVD
Karremans geeft extra uitleg op welke manier de omwonenden wederom worden belazerd. Dit om de tweede kamer te overtuigen van zijn gelijk.
Het nieuwe LVB2026 is samengesteld voor de wensen van de luchtvaart.
Bourree