Ingetrokken NLR-rapport: klimaatdoel Schiphol hangt aan zijden draadje

Het kabinet verkoopt het nieuwe CO₂-plafond voor Schiphol en Lelystad als bewijs dat luchtvaart eindelijk binnen klimaatgrenzen wordt gebracht. Maar uit een ingetrokken NLR-rapport blijkt dat het klimaatdoel afhangt van uiterst krappe marges en onzekere aannames.

In het rapport Gevoeligheidsanalyse ontwikkeling CO₂-uitstoot Schiphol en Lelystad Airport onderzoekt consultancyfirma NLR in opdracht van het ministerie van Infrastructuur of de coalitieafspraak haalbaar is dat de totale CO₂-uitstoot van Schiphol en Lelystad in 2030 lager moet zijn dan de uitstoot van Schiphol alleen in 2024.

De uitkomst is opvallend. In het centrale scenario komt NLR uit op een uitstoot die slechts 0,25 procent lager ligt dan de referentiesituatie. Geen forse klimaatwinst dus, maar een nauwelijks zichtbaar verschil. Bovendien betreft dit een scenario met 478.000 vliegbewegingen op Schiphol, 10.000 vliegbewegingen op Lelystad Airport, verwachte vlootvernieuwing én minstens 6 procent ‘duurzame’ vliegtuigbrandstof (SAF).

Beperkte controle
Maar juist op de terreinen van verkeersvolume en SAF heeft de overheid slechts beperkte controle. Als de verkeersgroei hoger uitvalt dan verwacht of als SAF minder snel beschikbaar komt, kan de berekening eenvoudig omslaan van een minimale daling naar een forse stijging van de uitstoot.

Daarmee ontstaat een helder contrast met de politieke communicatie rond het CO₂-plafond. Die wekt de indruk dat sprake is van een harde klimaatgrens. Het NLR-rapport laat echter zien dat eerder sprake is van een wankel evenwicht tussen al te optimistische aannames. De klimaatwinst komt niet voort uit een fundamentele beperking van de luchtvaart, maar uit hoop op technologische ontwikkelingen en brandstofverduurzaming.

Waarschuwing
Opvallend is dat het rapport expliciet waarschuwt voor de onzekerheden in de gebruikte aannames. De onderzoekers benadrukken dat hun analyses zijn gebaseerd op inschattingen en verwachtingen uit eerdere rapportages en dat de resultaten met voorzichtigheid moeten worden gebruikt wanneer toekomstige ontwikkelingen anders verlopen dan voorzien.

Dat is een opmerkelijke waarschuwing voor een studie die de basis moet vormen onder een belangrijk onderdeel van het nationale luchtvaartbeleid.

Voor omwonenden roept het rapport nog een andere vraag op. Het kabinet houdt vast aan 478.000 vliegbewegingen op Schiphol en wil daarnaast Lelystad openen voor 10.000 commerciële vluchten. Volgens de analyse kan dat klimaatmatig nét binnen de afgesproken grens passen. Maar de prijs daarvan is dat vrijwel alle speelruimte verdwijnt. Iedere tegenvaller, iedere extra groei of tegenvallende verduurzaming dreigt het construct onderuit te halen.

Daarmee is het rapport eerder een waarschuwing dan een geruststelling. De boodschap tussen de regels door is duidelijk: het politieke doel wordt niet ruim gehaald, maar balanceert op het randje van de afgrond.

Rapport ingetrokken
Extra interessant is dat dit rapport eerder van de officiële website verdween met de mededeling dat deze “op verzoek van het ministerie” was ingetrokken. De gepubliceerde versie is op 5 oktober als Kamerstuk openbaar gemaakt. Waarom het ministerie om intrekking heeft gevraagd, is onduidelijk. Wel staat in het rapport expliciet vermeld dat opdrachtgever en eigenaar toestemming hebben gegeven voor publicatie.

Voor critici van de luchtvaart bevat het rapport een belangrijke les. Zelfs wanneer alle optimistische aannames uitkomen, levert het huidige beleid nauwelijks klimaatwinst op. De beloofde daling van de uitstoot blijkt geen robuuste koerswijziging, maar een rekentruc waarbij een kwart procent verschil wordt verkocht als een doorbraak.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten