De gemeenteraad van Aalsmeer heeft een afwegingskader vastgesteld waarmee juridische stappen tegen Schiphol niet langer worden uitgesloten. Dat is een duidelijke koerswijziging. Gastauteur Ronald Fransen legt uit.
Jarenlang is geprobeerd via overleg, moties, brieven en bestuurlijke druk de overlast te verminderen. De conclusie is nu dat die route voor onze inwoners te weinig heeft opgeleverd, soms zelfs het tegenovergestelde. Daarom is het moment gekomen om ook andere middelen serieus te nemen.
Lange tijd heeft Aalsmeer ingezet op politiek overleg. Dat deden we omdat politieke oplossingen de voorkeur hebben. Maar eerlijk is eerlijk, voor veel inwoners leidde dat niet tot minder hinder. De druk nam eerder toe.
Dat past in wat vaak de Alders-paradox wordt genoemd. Stillere en schonere vliegtuigen zouden ruimte moeten geven voor minder overlast. In de praktijk is die winst gebruikt om meer vluchten mogelijk te maken. Per saldo neemt de totale hinder dan niet af, maar toe. Voor Aalsmeer is dat geen theorie. Dat is dagelijkse praktijk.
Vliegverkeer verdubbeld
Sinds de jaren negentig is het vliegverkeer op Schiphol grofweg verdubbeld. Een groot deel van die groei is opgevangen op banen die over of vlak langs Aalsmeer lopen. Dat merken inwoners. Meer geluid. Meer slaapverstoring. Blijvende zorgen over ultrafijnstof en gezondheid. Dat is de werkelijkheid achter de cijfers.
Daarom heeft de gemeenteraad nu een kader vastgesteld om juridische stappen niet langer uit te sluiten wanneer dat nodig is.
Dat besluit is niet lichtvaardig genomen. Niemand in Aalsmeer zit te wachten op procedures. We procederen niet om het procederen. Het is een stap uit noodzaak. Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om de gezondheid en het woongenot van hun inwoners te beschermen.
Als jarenlange inzet via de politieke weg onvoldoende resultaat oplevert, dan moet je eerlijk kijken naar andere instrumenten.
Geen abstracte discussie
Als voorzitter van de commissie luchtvaartzaken van de gemeenteraad van Aalsmeer werk ik al jaren in dit dossier. Ik spreek inwoners, hoor hun verhalen en zie wat de impact is van het vliegverkeer. Geluidsoverlast, structurele slaapverstoring en zorgen over gezondheid zijn voor veel mensen dagelijkse realiteit. Het gaat niet om abstracte beleidsdiscussies. Het gaat om hoe mensen wonen, slapen en leven. Dat moet het vertrekpunt zijn.
Aalsmeer staat hierin niet alleen. Wie de berichtgeving op SchipholWatch de afgelopen tijd heeft gevolgd, ziet dat steeds meer gemeenten, bewoners en organisaties hun recht zoeken om de overlast en de gezondheidsrisico’s rond Schiphol aan te pakken.
Rond de luchthaven lopen meerdere juridische procedures. Bewonersorganisaties en andere partijen zoeken via de rechter bescherming tegen overlast en tegen een systeem waarin economische belangen vaak zwaarder wegen dan die van omwonenden. Dat is geen toeval. Het laat zien dat het vertrouwen in uitsluitend politieke oplossingen is afgenomen.
Kantelpunt
Een belangrijk kantelpunt was de uitspraak van de rechtbank in maart 2024 in de zaak van Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder tegen de Staat. Daarin werd expliciet vastgesteld dat de belangen van de luchtvaartsector structureel voorrang hebben gekregen boven die van omwonenden.
Voor veel gemeenten en inwoners was dat een bevestiging van wat zij al langer ervaren. Het maakt ook duidelijk dat het gerechtvaardigd is om naast politieke middelen juridische middelen te overwegen wanneer bescherming van gezondheid en leefomgeving tekortschiet.
Met het nieuwe afwegingskader heeft Aalsmeer als eerste gemeente rond Schiphol een bestuurlijk instrument vastgelegd om te bepalen wanneer procederen of mede-procederen in het belang van inwoners is. De gemeenteraad nam dit besluit op 5 februari, in de laatste raadsvergadering van deze bestuursperiode.
Geen automatisme
Het kader is geen automatisme. Het dwingt tot een zorgvuldige afweging. Draagt een procedure bij aan het verminderen van overlast of gezondheidsschade, is het proportioneel, heeft het meerwaarde? Pas als dat zo is, komt een juridische stap in beeld.
Het besluit is raadsbreed genomen. Dat zegt iets. De zorgen over de gevolgen van het vliegverkeer overstijgen partijgrenzen. Iedereen ziet dat de druk op inwoners groot is. Iedereen voelt de verantwoordelijkheid om alle beschikbare middelen serieus te nemen. Dit is geen politieke hobby. Dit is een gezamenlijke keuze van de raad.
In de afgelopen decennia heeft Aalsmeer zich herhaaldelijk ingezet om de belangen van inwoners onder de aandacht te brengen. Via overlegtafels, via lobby en via steun aan initiatieven van bewoners. Die inzet was oprecht. Maar we moeten ook constateren dat de hinder voor inwoners daarmee niet structureel is afgenomen.
Volgende stap
Het nieuwe afwegingskader is daarom geen breuk met het verleden, maar een volgende stap. Een stap die past bij de verantwoordelijkheid die een gemeente heeft.
Deze stap betekent niet dat de politiek zich terugtrekt. Het tegendeel is waar. Het is een politieke keuze om juridische middelen in te zetten wanneer dat nodig is. Als overleg en afspraken onvoldoende resultaat opleveren, dan moet je als gemeente bereid zijn ook andere instrumenten te gebruiken. Dat is geen vlucht uit de politiek. Dat is onderdeel van de politieke verantwoordelijkheid.
Voor inwoners van Aalsmeer betekent dit vooral dat we het hier niet bij laten zitten. We blijven ons inzetten om geluidsoverlast te verminderen, slaapverstoring terug te dringen en gezondheidsrisico’s serieus te beperken.
We doen dat bij voorkeur via politieke keuzes en duidelijke afspraken. Maar als die route geen merkbare verbetering oplevert, dan moeten we ook andere mogelijkheden benutten. Het nieuwe afwegingskader maakt dat mogelijk op een zorgvuldige en transparante manier.
Andere gemeenten
Voor andere gemeenten rond Schiphol kan deze stap herkenbaar zijn. De overlast en de gezondheidszorgen stoppen niet bij gemeentegrenzen. Veel gemeenten zoeken naar manieren om hun inwoners beter te beschermen. Het vaststellen van een bestuurlijk kader voor juridische stappen kan daarbij helpen, niet als doel op zich, maar als onderdeel van een bredere aanpak. Waar mogelijk ligt het voor de hand om daarin samen op te trekken.
De inzet van het kabinet in wording laat zien dat de groei van de luchtvaart voorlopig nog steeds als uitgangspunt geldt. Dit onderstreept voor gemeenten rond Schiphol de noodzaak om zelf alle beschikbare instrumenten te benutten om hun inwoners te beschermen.
De analyse uit het begin van dit stuk blijft voor mij leidend. Zolang de Alders-paradox de praktijk blijft, waarbij technologische vooruitgang wordt ingezet om verdere groei mogelijk te maken, zal de ervaren overlast voor inwoners per saldo blijven toenemen. Na jaren in dit dossier is dit mijn conclusie.
Krimp nodig
De rechten van inwoners rond Schiphol op het gebied van gezondheid, slaap en leefkwaliteit kunnen alleen echt beschermd worden wanneer het aantal vluchten substantieel omlaag gaat. Dat is geen lichte constatering. Het is een conclusie op basis van jarenlange bestuurlijke betrokkenheid en de ervaringen van inwoners.
Het liefst zien we dat die bescherming van inwoners via politieke keuzes en duidelijke afspraken tot stand komt. Dat blijft de eerste route. Maar zolang die verbetering uitblijft, is het noodzakelijk alle mogelijkheden open te houden om de belangen van inwoners te beschermen.
Het besluit van Aalsmeer laat zien dat gemeenten daarin een eigen rol en verantwoordelijkheid hebben. Wij blijven ons inzetten voor onze inwoners. Met overtuiging. Met zorgvuldigheid. En als het moet, via de rechter.
Auteur Ronald Fransen is voorzitter van de commissie luchtvaartzaken van de gemeente Aalsmeer en gemeenteraadslid en duo-lijsttrekker van GroenLinks-PvdA.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Philip
Abbenes
Greven
Ook de Zaanstreek Landsmeer Oostzaan en nog vele andere dorpen en plaatsen worden zwaar verziekt door Schiphol vliegverkeer. Jammer dat ook daar de politiek zich niet uit durft te spreken tegen deze vuile herrie en uitstoot. Vliegen oke. Maar geen hub…
Pestprotocol
Mooi Aalsmeer heeft een pestprotocol opgesteld. Alleen deze pestkop kun je niet negeren en je kunt niet weglopen. Praten helpt niet. De leugen regeert. De hinder neemt alleen maar toe. Vandaag nog op NOS: Schiphol verwacht dit jaar meer reizigers, ruim 70 miljoen. Schiphol denkt dat het aantal reizigers dit jaar verder zal toenemen. De luchthaven verwacht tussen de 68 en 72 miljoen passagiers, door de inzet van nieuwe grote vliegtuigen. Ik ben heel benieuwd hoe Aalsmeer het tij gaat keren !
Bam Krabbenborg
Waarom moet overig Nederland zich nog houden aan milieu regels als de grootste vervuiler dit niet doet of erger niet hoeft
B Krabbenborg
Jan
En dan gaan we nu jarenlang procederen zonder enige kans op verbetering. En als we al een keer winnen heeft dat nul consequentie. Wat heeft de RBV zaak nu concreet opgeleverd?
Het wordt tijd voor echte actie. We willen nu verbetering. We kunnen geen 10 jaar meer wachten. En, o ja, kan een gemeente niet onmiddellijk belastingen gaan heffen op elk overkomend vliegtuig? Milieubelasting, verblijfsbelasting, etc. Ja, de gemeente schijnt niet over de lucht te gaan. Maar wel over de eigen grond. En daar valt van alles op, gifstoffen, stank, herrie.
W Lieverst
Wat mij opvalt is dat alle protesten zo laat op stoom komen. Nu pas ligt Greenpeace voor de deuren van Lelystad Airport. Alles lijkt al een beetje onomkeerbaar. Zelf heb ik van het begin af aan
In diverse media gereageerd op stukken die over de Liegindustrie werden geschreven. Nu gaan bepaalde politieke partijen in Dronten pas reageren op de opening van het poldervliegveld. Ook had de gemeente Aalsmeer eerder kunnen reageren op de groei van Schiphol en de gevolgen voor de leefomgeving. Ook moeten de protesten op de een of andere manier krachtiger.
Toch alle succes toegewenst aldaar.
Maaike
Ik mis in de opsomming van zaken die geprobeerd zijn om de omstandigheden voor omwonenden te verbeteren nog demonstraties, (geweigerde) handhavingsverzoeken, (aan de kant geschoven) petities, (genegeerde) zienswijzen op internetconsultaties en natuurlijk die grote hoeveelheid (weggewoven) klachten bij BAS.
Bourree
Eventueel Gefeliciteerd!
Dus als ik het goed begrijp: In het verleden is geprobeerd om via politieke keuzes en duidelijke afspraken om de leefsituatie voor Aalsmeer te verbeteren. Er was zelfs overleg tot uitkoop van gedupeerden van alleen Aalsmeerders waarin andere gemeenten niet werden meegenomen. Dit strandde in een rookgordijn vanuit het ministerie en Schiphol. Verwonderlijk!
.
En in de nieuwe situatie wordt nu gekozen voor politieke keuzes en duidelijke afspraken ( grenzen gesteld aan het tijdspad?) maar met een eventuele mogelijkheid om in de eventuele toekomst, als de situatie eventueel geen verbetering oplevert…
(zoals al decennia) een opening te bieden tot procederen! WOW!
Kritische bewonersgroepen verweten de MRS (en dus indirect ook Aalsmeerse vertegenwoordigers) dat zij akkoord zijn gegaan met de experimenteerregeling die volgens hen illegale groei legitimeert, instemden met de verhoging van de geluidsnormen en de overlast in het buitengebied verergerde omdat de hinder vooral werd verschoven naar andere banen en eerdere overschrijdingen achteraf legaliseerde.
Aalsmeer dus via het officiële overleg “mee heeft gewerkt” aan beleid dat juist ten koste gaat van de leefbaarheid van zoveel mensen. in andere gebieden en er uiteindelijk zelf niets voor terugkreeg..
Maar dit is een hele stap vooruit! En dat met al die VVD-ers in de raad. Ik denk dat Schiphol zich nu wel achter de oren gaat krabbelen om nog zoveel ellende over de omwonenden te sturen.
Aalsmeer gaat politiek overleggen en afspraken maken…maar hebben nu een grote stok achter de deur. Zonder eenduidig protest van allle omringenden gemeenten die een sterke vuist maken, schouder aan schouder, met eisen die direct ingaan, blijft het verdeel en heersplan in werking.
Bourree
We doen dat bij voorkeur via politieke keuzes en duidelijke afspraken.
Philip
Wat een onzin. De bevolking van Nederland heeft gekozen, en zij kiezen o.a. voor meer Schiphol. In maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen, en ook daar zal blijken (zegt mijn glazen bol) dat ook deze geplaagde gemeenten kiezen voor minder gezondheid en meer vliegen, WANT WE HEBBEN RECHT op verrekening vakanties, en honderdduizenden die hier overstappen hebben ook recht op wat dan ook.
Succes Aalsmeer, met vechten tegen de windmolens.
rrustema
Ben benieuwd wat Sissi Mijwaart, Jan Bouwmeester, Marjanne Vleghaar, Joost de Vries en Dirk van der Zwaag vonden hiervan. De 5 VVD’ers in de gemeenteraad. En of ze op het VVD congres hierover ook het woord nemen. Of misschien teksten richting de VVD landelijk hierover hebben gestuurd. Of telefoontjes hebben gepleegd met Kamerleden die I&W in de portefeuille hebben. Ben zò benieuwd.
Bob van Marlen
Het klopt volledig dat overleg, moties, brieven, bestuurlijke druk, ja zelfs het indienen van vele zienwijzen om de overlast te verminderen voor omwonenden te weinig heeft opgeleverd, inderdaad zelfs het tegenovergestelde!
‘Stillere en schonere’ vliegtuigen, die voor minder overlast zouden moeten zorgen, is een valse voorstelling van zaken, omdat die (bijna niet hoorbare) geluidswinst gebruikt wordt om meer vluchten toe te laten binnen dezelfde Lden en Lnight grenswaarden. Ten onrechte wordt dit vaak de ‘Alders-paradox’ genoemd, omdat dit al veel vroeger bekend was. Opmerkelij is hierin natuurlijk wel dat Alders dit uiteindelijk toegaf na eerst de leefomgeving onder de zgn. ‘primaire banen’ ook volledig te hebben verziekt met zijn luchtvaartvazalgedrag. Komt wel vaker voor, die zgn. spijt en eerlijkheid, nadat men eerst helemaal meedeed met het laakbare gedrag van overheid met luchtvaartsector, maar altijd pas na vertrek.
Aalsmeer dacht verlost te worden van de herrie, die dan maar over de Polderbaan moest gaan, maar stonk erin, omdat dit de groei faciliteerde die op den duur overal weer meer herrie en vervuiling toeliet.
De uitspraak in de RBV zaak is volkomen terecht, de belangen van de luchtvaartsector hebben altijd structureel voorrang gekregen boven die van omwonenden, maar werd door de sector afgeserveerd met de term ‘onjuist’. Hoe brutaal kun je zijn?
De Aalsmeerders mikken op ‘politieke keuzes en duidelijke afspraken’. U kunt het vergeten. Weet u waarom? Omdat de Wet Luchtvaart zo slinks in elkaar steekt dat het verder verzieken van de leefomgeving gewoon mogelijk blijft. Dit heeft de mooie kreet: ‘luchtruimherziening’ meegekregen, maar betekent niets anders dan de herrie maximaal over mensen onder vaste routes gaan gooien, mensen die blootgesteld gaan worden aan een ziekmakend voortdurend vliegtuiggejank, urenlang per etmaal, de een na de ander. Rekenkundig gaat men hierbij grote sier maken door te stellen, dat de hinder TOTAAL is afgenomen. Er is dus helemaal niets veranderd in het luchtvaartgedrag, men zet nog steeds in op groei, want dit is zo hard nodig voor ‘de economie’. ‘Abject en infaam’ zijn hier passende beoordelingen!
Van de politiek is, verbazingwekkend in het huidige tijdsgewricht, helemaal niets te verwachten. D66 maakt zich volkomen ongeloofwaardig en ondermijnt ieder klimaat-, stikstof- en gezondsheidsbeleid en liet zich inpakken door VVD en CDA. Wij kunnen lang wachten op ‘een fatsoenlijk land’.
De rechten van inwoners rond Schiphol (en Lelystad!) op het gebied van gezondheid, slaap en leefkwaliteit kunnen inderdaad alleen echt beschermd worden wanneer het aantal vluchten substantieel omlaag gaat.
Hiervoor zijn gerechtelijke procedures onontbeerlijk!
Hoffie
Dat zou de gemeente Haarlemmermeer ook moeten doen. Kijk eens naar Zwanenburg, Badhoevedorp, Lijnden, Rijsenhout, Hoofddorp, Nieuw- Vennep, Burgerveen. Rijsenhout krijgt ook steeds meer geluidsoverlast en kankerverwekkende stoffen over zich heen door gebruik van de Zwanenburgerbaan richting of vanuit het zuiden. Vliegtuigen komen op een hoogte van ca. 400 meter met 80 decibel of meer over ons dorp. Helaas doet onze gemeente er niets aan, als ze er wat aan willen doen dan krijgen ze van Schiphol meteen de claim van 400 milioen over zich heen die als een zwaard van damocles boven hun hoofd hangt.
M. de Boer
wat dacht je van Warmond en omstreken – en de vele gemeenten aan de noordelijke kant van het Noordzeekanaal.
Die zouden 1 grote groep moeten oprichten om hierop te reageren,
Anna
In navolging: ik hoop ook dat de gemeenten in de Duin- en Bollenstreek, waaronder Noordwijk, gaan meedoen. Ook hier is de leefomgeving verziekt door Schiphol!
Maaike
Kaag en Braassem, Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest…
Amstelveen?
En waar blijft het domrechtse vvd bolwerk Amstelveen?
Afschuwelijk beleid ook in deze gemeente met een burgemeester die de klm feestjes afloopt.
Jonathan de B
Ik vind dat ze die klein maar gewoon moeten incasseren. Rijksoverheid laat een gemeente met meer dan €100.000 inwoners echt niet failliet gaan.
Philip
Abbenes